Парите се, во суштина, систем на доверба,
со нивната најважна функција да ја зачуваат и пренесат куповната моќ.
Довербата е важна!
Зошто е сè поскапено во продавниците?
(Зошто моите пари имаат помала куповната моќ?)
За намалувањето на куповната моќ на парите (инфлацијата), вообичаено осомничено е прекумерното создавање пари кое најчесто води до инфлација со зголемување на паричната маса без соодветен пораст на стоките и услугите. За да го провериме тоа, прво, ќе направиме споредба на пари од различна форма, односно физички пари (на пр., злато); фиат пари (на пр., долар, денар) и дигитални пари (на пр., биткоин); потоа, ќе провериме како се контролира создавањето пари кај секој од нив и како влијае врз нивната куповна моќ со текот на времето и накрај, ќе ја вреднуваме потрошувачката кошница со секоја форма на пари.
Споредба на парите
1 трилион = 1 000 000 000 000
ЕДИНИЦА МЕРКА /СОЗДАВАЊЕ |
МОМЕНТАЛНА КОЛИЧИНА /ФОРМА |
МАКС. КОЛИЧИНА /ДОВЕРБА ВО |
|
|---|---|---|---|
 ЗЛАТО |
ГРАМ /ФИЗИЧКОРУДАРЕЊЕ |
0.21ТРИЛИОН /ФИЗИЧКА |
0.27ТРИЛИОН /ПРИРОДА |
 ДОЛАР |
ЦЕНТ /ИЗДАВАЊЕКРЕДИТ |
2153ТРИЛИОН /ДИГИТАЛНАФИЗИЧКА |
НЕ /ЛУЃЕ(БАНКИ) |
 ДЕНАР |
ДЕНАР /ИЗДАВАЊЕКРЕДИТ |
0.515ТРИЛИОН /ДИГИТАЛНАФИЗИЧКА |
НЕ / |
 БИТКОИН |
САТОШИ /ДИГИТАЛНОРУДАРЕЊЕ |
1982ТРИЛИОН /ДИГИТАЛНА |
2100ТРИЛИОН /КОМПЈ. |
Контролирањето на создавањето злато е преку природната реткост поради неговата ограничена количина на Земјата. Во однос на фиат парите (на пр., долар, денар) станува збор за вештачка реткост контролирана од централните банки преку монетарната политика и приватните банки преку кредитирањето, додека дигиталната пара Биткоин има апсолутна реткост, ограничена на 21 милион монети преку неговата децентрализирана компјутерска програма.
ПРОМЕНАТА НА КОЛИЧЕСТВОТО ПАРИ ВЛИЈАЕ ВРЗ НИВНАТА ВРЕДНОСТ
ПЕРИОД |
ЗЛАТО |
ДОЛАР |
ДЕНАР |
ЦЕНАНА ЗЛАТО |
|---|---|---|---|---|
1903-2024 |
+493% |
|||
1959-2024 |
+185% |
+7414% |
+7383%ВО ДОЛАР |
|
2003-2024 |
+46% |
+729% |
+641%ВО ДЕНАР |
Во горната табела е прикажано влијанието на промената на паричната маса врз куповната моќ каде што, на пр., за 121 година количеството злато е зголемено за 5 пати, а за 21 година количеството фиат пари во Македонија е зголемено за 7 пати - токму затоа нивната куповна моќ е соодветно намалена.
ПОТРОШУВАЧКАТА КОШНИЦА Е ПОЕВТИНА СО ПАРИ ШТО НЕ ГУБАТ ВРЕДНОСТ
ПЕРИОД |
ЗЛАТО |
ДОЛАР |
ДЕНАР |
БИТКОИН |
|---|---|---|---|---|
2004-2010 |
-60.19% |
+32.11% |
+26.73% |
|
2011-2024 |
-8.76% |
+69.34% |
+115.28% |
-99.99% |
Во табелата е прикажано како потрошувачката кошница, креирана според старата методологија изразена во злато за период од 6 години, поевтинила за 60 проценти, а истата изразена во долари и денари поскапела. Исто така, за период од 13 години потрошувачката кошница, креирана според новата методологија изразена во злато и биткоин, поевтинила, односно изразена во денари и долари - поскапела.
Од претходно наведеното, може да се заклучи дека главна причина за намалувањето на куповната моќ на фиат парите е преголемото кредитирање (создавање нови пари) од страна на приватниот банкарски сектор.
Поставете си едно прашање: